Καινούργια αντιπηκτικά φάρμακα για την πρόληψη του εγκεφαλικού στην κολπική μαρμαρυγή.
20 Οκτωβρίου 2015
PCP – SMART
10 Μαρτίου 2016

Μύθοι και αλήθειες για τη χοληστερίνη και την υπέρταση

Ανεβάζουν τα αυγά τη χοληστερίνη;
Στο παρελθόν μια από τις βασικές συμβουλές διατροφής για πρόσωπα που είχαν αυξημένη χοληστερίνη ήταν ο περιορισμός της κατανάλωσης αυγών: αυτό γινόταν διότι η πρόσληψη τροφών που περιέχουν χοληστερίνη έπρεπε να είναι χαμηλή και ο κρόκος των αυγών αποτελεί μια τέτοια τροφή πλούσια σε χοληστερίνη. Όμως, τα τελευταία χρόνια νέες μελέτες δείχνουν ότι η αύξηση της χοληστερίνης στο αίμα οφείλεται πολύ λιγότερο στη χοληστερίνη της τροφής και πολύ περισσότερο στα κορεσμένα λιπαρά οξέα που προσλαμβάνουμε και που στη συνέχεια μετατρέπονται σε χοληστερίνη στο ήπαρ. Τα αυγά είναι μια τροφή εξαιρετικά χρήσιμη αφου περιέχουν πρωτεϊνες υψηλής βιολογικής αξίας, βιταμίνες, σίδηρο, ασβέστιο και άλλα χρήσιμα συστατικά. Επίσης, περιέχουν κυρίως πολυακόρεστα λιπαρά τα οποία μπορούν ακόμη και να μειώσουν τη χοληστερίνη στο αίμα αν αντικαταστήσουν στη διατροφή μας άλλες τροφές πλούσιες σε κορεσμένα λιπαρά οξέα. Μπορούμε λοιπόν να καταναλώνουμε ένα και δυο αυγά κάθε μέρα χωρίς φόβο για την αύξηση της χοληστερίνης μας. Πρέπει όμως να προσέχουμε πολύ τον τρόπο παρασκευής τους, αφού όταν για παράδειγμα τα τηγανίζουμε με βούτυρο ή τα κάνουμε ομελέτα και προσθέτουμε τυριά πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, τότε ασφαλώς και θα αυξηθεί η χοληστερίνη μας. Αντίθετα, δεν θα υπάρχει πρόβλημα όταν τα τρώμε βραστά ή ομελέτα αλλά χωρίς βούτυρο, και τότε αυτά μπορεί να αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι μιας ισορροπημένης και υγιεινής διατροφής.

Οι στατινες πειράζουν το ήπαρ;
Απο τα πρώτα χρόνια κυκλοφοριας των στατινών, αλλά δυστυχώς μέχρι και σήμερα, υπαρχει μια ιδιαίτερη ανησυχία για πιθανή προκληση βλάβης στο ήπαρ. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο, σε συνέδρια που γίνονται ακόμη και τα τελευταία χρόνια, να δεχόμαστε ανάλογες ερωτήσεις ακόμη και απο συναδέλφους ιατρούς που δυστυχως δεν είναι καλά ενημερωμένοι σχετικά με τη δράση των στατινών στο ήπαρ. Γνωρίζουμε πολύ καλά πλέον από μελέτες πολλών ετών ότι οι στατίνες δεν προκαλούν βλάβη στο ήπαρ. Η αύξηση των ηπατικών ενζύμων μπορεί να παρατηρηθεί, είναι ομως εξαιρετικά σπάνιο να είναι μεγάλη και πολύ συχνά υποχωρεί χωρίς να διακόψουμε τη θεραπεία, ενώ σε καμία περίπτωση δεν οφείλεται σε ηπατική δυσλειτουργία ή βλάβη. Σε λιγότερο από το 1% των προσώπων που λαμβάνουν τις συνηθισμένες δόσεις στατινών η αύξηση των τρανσαμινασών είναι πάνω από το τριπλάσιο της ανώτερης φυσιολογικής τιμής και τότε διακόπτουμε τη θεραπεία, οπότε και η αύξηση αυτή υποχωρεί άμεσα. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο σε άτομα που έχουν υπερλιπιδαιμίες, σακχαρώδη διαβήτη ή απλά είναι παχύσαρκα να είναι αυξημένα τα ηπατικά ένζυμα ή να υπάρχουν αυξομειώσεις στη διάρκεια του χρόνου. Το φαινόμενο αυτό οφείλεται στη λιπώδη διήθηση του ήπατος που συνοδεύει αυτές τις καταστάσεις και στην πραγματικότητα μπορεί να βελτιωθεί με τη χορήγηση στατινών! Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που το αμερικανικό FDA, ο οργανισμός που είναι υπεύθυνος για την έγκριση κυκλοφορίας των φαρμάκων στην Αμερική και παρακολουθεί θέματα ασφαλείας σε όλη τη διάρκεια της κυκλοφορίας τους, δε συστήνει πια την περιοδική παρακολούθηση των ηπατικών ενζύμων στους ασθενείς που λαμβάνουν υπολιπιδαιμική θεραπεία με στατίνες.

Ποια είναι η πιο συνηθισμένη παρενέργεια των στατινών;
Η πιο συχνή παρενέργεια των στατινών είναι η μυοπάθεια και μπορεί να παρουσιαστεί με πολλές εκδηλώσεις: μυαλγίες, κράμπες, μυική αδυναμία αλλά και συμπτωματική ή ασυμπτωματική αύξηση της CPK. Όλες οι στατίνες μπορεί να προκαλέσουν αυτή τη παρενέργεια σε ένα ποσοστό που κατά μέσο όρο κυμαίνεται στο 5% ενώ φαίνεται ότι η πιθανότητα πρόκλησης μυοπάθειας αυξάνεται όσο αυξάνεται η δόση της στατίνης χωρίς όμως να υπάρχει σχέση με το πόσο μειώνεται η χοληστερίνη. Μεγαλύτερο κίνδυνο για την εμφάνιση μυοπάθειας έχουν οι ηλικιωμένοι και οι πάσχοντες από νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια ενώ ο κίνδυνος αυξάνει κατά τη λήψη ορισμένων φαρμάκων όπως είναι για παράδειγμα τα αντιισταμινικά, κάποια αντιβιοτικά και κάποια υπολιπιδαιμικά φάρμακα. Στην περίπτωση που ένας ασθενής που λαμβάνει στατίνες νοιώσει κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα, δε θα πρέπει να διακόψει μόνος του τη φαρμακευτική αγωγή αλλά θα πρέπει να ενημερώσει και να συμβουλευτεί άμεσα το θεράποντα ιατρό. Όταν κατέβει η χοληστερίνη κόβουμε τα φάρμακα; Πολλοί ασθενείς θεωρούν λογικό να διακόπτουν τη φαρμακευτική αγωγή με στατίνες όταν διαπιστώσουν σε έλεγχο με εξέταση αίματος μείωση των τιμών χοληστερίνης του αίματος. Αυτό όμως δεν είναι σωστό αφού, μόλις γίνει η διακοπή, οι τιμές της χοληστερίνης θα επιστρέψουν στα επίπεδα προ θεραπείας. Μόνο σε λίγες περιπτώσεις που η αυξημένη χοληστερίνη οφείλεται σε κάποια συγκεκριμένη αιτία που θα αντιμετωπιστεί, όπως για παράδειγμα υποθυροειδισμός ή εξαιρετικά μεγάλη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών με τη διατροφή, μπορεί να εξεταστεί σε συνενόηση με το θεράποντα ιατρό η διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής με στατίνες. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, και ειδικά όταν έχει προηγηθεί κάποιο έμφραγμα ή άλλη εκδήλωση στεφανιαίας νόσου ή όταν υπάρχει διάγνωση σακχαρώδη διαβήτη η αγωγή πρέπει να συνεχίζεται για αόριστο χρονικό διάστημα και να μη διακόπτεται. Άλλωστε, στις περιπτώσεις αυτές οι στόχοι για τις τιμές της χοληστερίνης είναι πολύ χαμηλοί και είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθούν χωρίς φαρμακευτική αγωγή.

Η αρτηριακή υπέρταση προκαλεί συμπτώματα;
Δεν περνάει ούτε μια ημέρα χωρίς να δεχτούμε ένα τηλεφώνημα από ασθενή μας που θα παραπονιέται για κάποιο σύμπτωμα σε συνδυασμό με αυξημένη αρτηριακή πίεση: μόλις νοιώσει πονοκέφαλο ή έξαψη μετράει φοβισμένος την πίεση και τη βρίσκει αυξημένη. Το επόμενο βήμα είναι το τηλέφωνο στο θεράποντα ιατρό: γιατρέ μου σώσε με, ανέβηκε η πίεση και με έπιασε πονοκέφαλος! Τα πράγματα όμως συνήθως δεν είναι έτσι. Από αρκετές μελέτες έχει αποδειχθεί ότι η αύξηση της πίεσης δεν προκαλεί συμπτώματα παρά μόνο σε ακραίες περιπτώσεις υπερτασικών κρίσεων με πολύ μεγάλες αυξήσεις. Αυτό που συνήθως γίνεται είναι ο ασθενής μας να έχει πονοκέφαλο ή οποιοδήποτε άλλο σύμπτωμα για λόγους άσχετους με την αύξηση της πίεσης. Αυτά τα συμπτώματα πυροδοτούν μια ανησυχία που οδηγεί σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Άλλες φορές επίσης η ανησυχία, το άγχος ή ένα δυσάρεστο γεγονός μπορεί να είναι από την αρχή η αιτία τόσο για το σύμπτωμα όσο και για την αύξηση της πίεσης. Το φαινόμενο αυτό είναι ακόμα πιο συνηθισμένο στους ηλικιωμένους όπου είναι χαρακτηριστική η αυξημένη απόκριση της συστολικής πίεσης σε καταστάσεις στρες: μετά από ένα χαρούμενο ή δυσάρεστο γεγονός οι ηλικιωμένοι ασθενείς μπορεί αιφνίδια να παρουσιάσουν μεγάλη αύξηση της πίεσης που, αν σε τυχαία μέτρηση ή μετά από ένα άσχετο σύμπτωμα διαπιστωθεί, βάζει τον ασθενή σε ένα επικίνδυνο φαύλο κύκλο όπου η πίεση προκαλεί άγχος και το άγχος αυξάνει ακόμη περισσότερο την πίεση. Ο κίνδυνος σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η αλόγιστη χρήση φαρμάκων για την αντιμετώπιση της υπέρτασης με αποτέλεσμα την απότομη πτώση της πίεσης με σοβαρές ενίοτε συνέπειες: λιποθυμικά επεισόδια με τραυματισμούς και κατάγματα, υποαιμάτωση των ευγενών οργάνων και πρόκληση εμφραγμάτων, εγκεφαλικών και νεφρικής ανεπάρκειας. Η καλύτερη λύση είναι να βεβαιώνουμε τον ασθενή μας ότι τα συμπτώματα που έχει δε σχετίζονται με την υπέρταση και να του χορηγούμε ένα παυσίπονο ή ένα ήπιο ηρεμιστικό.