fbpx
αδυνάτισμα-παχυσαρκεία-min

Τα μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα αδυνατίσματος. Απώλεια βάρους ή αγορά ελπίδας;

Κάθε πελάτης φαρμακείου γνωρίζει την «γωνιά» των χαπιών αδυνατίσματος. Άλλωστε δεν πρόκειται για γωνιά αλλά για προβεβλημένη βιτρίνα ή προνομιούχο θέση δίπλα στο ταμείο. Το μάρκετιγκ γνωρίζει καλά ότι οι ακριβοπληρωμένες αυτές θέσεις προβολής «τραβούν το βλέμμα» και αμβλύνουν την αντίσταση για μια αγορά της τελευταίας στιγμής χωρίς πολλή σκέψη. Και όμως ακριβώς σ’ αυτήν την κατηγορία ουσιών χρειάζεται σκέψη και πληροφόρηση.

Η παχυσαρκία είναι και θα είναι όλο και περισσότερο η μάστιγα της υγείας τον 21ο αιώνα. Ο κόσμος το έχει αντιληφθεί. Οι λύσεις είναι γνωστές. Τις έχουν πει και ξαναπεί οι Ενδοκρινολόγοι: μικρότερη πρόσληψη θερμίδων από την τροφή και μεγαλύτερη κατανάλωση θερμίδων με την φυσική άσκηση. Πρόκειται για μια διπλή συνταγή-μονόδρομο με αποδεδειγμένο αποτέλεσμα, που όμως είναι ελάχιστα δημοφιλής. Έτσι, όλο και περισσότεροι άνθρωποι ψάχνουν τη «μαγική λύση», το μαγικό χάπι.

Μπορεί όμως να φανταστεί ένας άνθρωπος που δεν έχει σχέση με την φαρμακοβιομηχανία πώς γεννιέται ένα φάρμακο;

Η σύγχρονη φαρμακολογία προκειμένου να επιτρέψει την κυκλοφορία ενός οποιουδήποτε νέου φαρμάκου ακολουθεί μια πορεία, που συνήθως υπερβαίνει τα 10 χρόνια. Περιλαμβάνει χημική έρευνα σε νέα μόρια, ύστερα εργαστηριακές μελέτες σε κυτταρικό επίπεδο, στη συνέχεια δοκιμές σε ζώα εργαστηρίου, μετά σε υγιείς εθελοντές επί πληρωμή, και τέλος σε εθελοντές ασθενείς. Αυτή η χρονοβόρα και πολυέξοδη διαδικασία συχνά οδηγεί σε απογοητευτικά αποτελέσματα, έτσι ώστε τα περισσότερα υπό δοκιμή φάρμακα να αποσύρονται σε κάποιο από τα προαναφερθέντα στάδια και να μην φτάνουν ποτέ στην κυκλοφορία. Ακόμα όμως και μετά την αρχική κυκλοφορία ενός φαρμάκου, αν κάποια άτομα εμφανίσουν ανεπιθύμητα συμπτώματα, θεσμοί όπως το FDA (Food and Drug Administration) στις ΗΠΑ, ή ο ΕΟΦ (Ελληνικός Οργανισμός Φαρμάκων) και αντίστοιχοι οργανισμοί σε άλλες χώρες, διατάσσουν την απόσυρση του φαρμάκου. Κάτι τέτοιο έχει συμβεί με πολλά φάρμακα κατά της παχυσαρκίας όπως το Isomeran το 1997, το Letigen το 2002, το Αcomplia το 2008 και το Reductil το 2010. Η «γωνιά» των προϊόντων κατά της παχυσαρκίας όμως συνεχίζει να περιλαμβάνει έναν πλούσιο κατάλογο σκευασμάτων στα φαρμακεία ή στο ηλεκτρονικό δίκτυο. Στην Ελλάδα τριάντα διαφορετικές ουσίες κυκλοφορούν σε περισσότερες από 80 συσκευασίες μεμονωμένα ή σε συνδυασμούς: Κινέζικα φυτά και ρίζες, ινδικά λουλούδια, νοτιο-αμερικάνικα κακτοειδή, γιαπωνέζικα φύκια και κοχύλια, ασιατικοί φοίνικες, κορεατικές ρίζες, τροπικοί αφρικανικοί καρποί, αλλά και ουσίες από νεράντζι, φασόλι, πατάτα, πιπέρι, καφέ, τσάι. Δυστυχώς τα περισσότερα σκευάσματα δεν έχουν περάσει από την προαναφερθείσα διαδικασία έρευνας, με αποτέλεσμα: αφ’ ενός να μην έχουν αποτελεσματικότητα, ή αυτή να είναι εξαιρετικά μικρή, αφ’ ετέρου να έχουν ανεπιθύμητα συμπτώματα.

Το 2008 ξοδεύτηκε 1 δις $ για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας στις ΗΠΑ. Μόνον 10% του όγκου συνταγογράφησης αφορούσε δυο εγκεκριμένα επίσημα φάρμακα (σιμπουτραμίνη Reductil & ορλιστάτη Xenical). Το υπόλοιπο 90% ήταν μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα, «συμπληρώματα» κλπ. Το 2002 περισσότεροι από 15% των ενηλίκων στις ΗΠΑ δήλωνε ότι έχει αγοράσει τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του τέτοια χάπια και 7% (22 εκατομμύρια άτομα!) ότι τα καταναλώνει τακτικά. Στην υποομάδα μάλιστα των νεαρών παχυσάρκων θηλυκού γένους το ποσοστό ήταν 28%. Σε ανάλογη μελέτη του 2007, πέντε χρόνια μετά, το ποσοστό των ατόμων που είχαν λάβει έστω και μια φορά συμπληρώματα ήταν 34%. Υψηλότερο στα χαμηλά εισοδήματα (42%), και σε άτομα με χαμηλότερες σπουδές (38%). Δεν πρόκειται λοιπόν για μια περιθωριακή ομάδα φαρμάκων, αλλά για ένα χρυσωρυχείο!

Οι Έλληνες Ενδοκρινολόγοι υπογραμμίζουμε σε κάθε ευκαιρία ότι η παχυσαρκία είναι ασθένεια και μάλιστα χρονία ασθένεια. Αυτός ο ορισμός έχει μεγάλη βαρύτητα, γιατί συνεπάγεται ιατρική παρακολούθηση. Τα άτομα με παχυσαρκία θα ήθελαν όμως να λύσουν το πρόβλημά τους χωρίς συμβουλή γιατρού, μόνα τους ή με την βοήθεια διαιτολόγου, ή ακόμα με την συμβουλή φαρμακοποιού, ή ακόμα χειρότερα με την «από στόμα σε αυτί» πληροφορία του περίγυρου, ή του ηλεκτρονικού δικτύου.

Η κριτική απέναντι στα μη συνταγογραφούμενα προϊόντα αδυνατίσματος εστιάζεται σε 6 σημεία:
1. Δεν τα χορηγεί γιατρός, ώστε να έχει την ευθύνη της αποτελεσματικότητας και του κινδύνου.
2. Στις συσκευασίες δεν αναγράφεται καθαρά η σύσταση και συνήθως πρόκειται για μίγματα ουσιών
3. Στις διαφημιστικές ή «κρυπτο-διαφημιστικές» καταχωρήσεις του ηλεκτρονικού δικτύου δεν περιγράφεται ο τρόπος δράσης και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.
4. Η τιμή τους δεν είναι αμελητέα και φυσικά δεν καλύπτεται το κόστος από κανένα ασφαλιστικό φορέα, δημόσιο ή ιδιωτικό.
5. Έχουν συνήθως μικρό αποτέλεσμα, που μεγαλώνει με την αυθυποβολή, ή με την δίαιτα που συνιστάται παράλληλα…
6. Η χρήση τους (ακόμα και αν κάποια από αυτά είναι μερικώς αποτελεσματικά) δεν λύνει μόνιμα το πρόβλημα της παχυσαρκίας, που είναι χρονία νόσος. Αν δεν γίνει δηλαδή αλλαγή του τρόπου ζωής που να εμπλέκει την διατροφή και την φυσική δραστηριότητα, τα κιλά «θα επιστρέψουν». Οπότε τι θα έπρεπε να κάνει ο ενδιαφερόμενος; Να ξανα-αγοράσει τα σκευάσματα και να τα λαμβάνει ες αεί;

Για ποιά προϊόντα μιλάμε;

1. Η κατηγορία αυτών των σκευασμάτων περιέχει και προϊόντα που μειώνουν το “φούσκωμα”, την κατακράτηση υγρών, την δυσκοιλιότητα. Με δεδομένο τον ορισμό της παχυσαρκίας ως «αυξημένη αποθήκευση λίπους», όλα αυτά είναι εκτός θέματος.
2. Στη συνέχεια υπάρχουν τα προϊόντα που υποτίθεται ότι διορθώνουν την “κυτταρίτιδα”, και άλλα που προκαλούν “αποτοξίνωση” (από τί άραγε;) και τέλος αυτά που υπόσχονται μια αύξηση της μυϊκής μάζας. Και αυτά είναι άσχετα με το θέμα.
3. Αποδεδειγμένα επικίνδυνα είναι όσα περιέχουν εφεδρίνη, ή εφέδρα-Μahuang, usnic acid, χιτίνη-chitosan, γλυκόριζα- Glycyrrhizic acid.
4. Τέλος υπάρχουν αυτά που κάπως προσεγγίζουν το πρόβλημα και είναι:
-τα ανορεξιογόνα, που μειώνουν την όρεξη και αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού
-τα δυσαπορροφητικά, που μειώνουν την απορρόφηση λίπους ή υδατανθράκων,
-αυτά που αυξάνουν την κατανάλωση ενέργειας, προκαλούν δηλαδή υψηλότερο μεταβολισμό, περισσότερες καύσεις
-τα λιπολυτικά, που αυξάνουν τον καταβολισμό των λιπών.
5. Τα πιο αθώα, και με κάποια έστω μικρή δράση, είναι η καψαϊσίνη-capsicum, το συζευγμένο λινολεϊκό οξύ (CLA), το πυροσταφυλλικό οξύ-pyruvate, το πράσινο τσάι-camellia sinensis, η καφεϊνη και ιδιαίτερα ο συνδυασμός (καφεΐνη-κατεχίνες τσαγιού), όμως χρειάζονται περισσότερες επιστημονικές μελέτες για να βγει κάποιο συμπέρασμα.

Συμπέρασμα:

1. Οι ουσίες που εμφανίζονται ως αποτελεσματικές για την μείωση του βάρους (σε αυτή τη χρονική στιγμή) είναι αναποτελεσματικές ή έχουν πολύ μικρό αποτέλεσμα.
2. Οι ουσίες αυτές που πωλούνται υπό μορφή χαπιών, ενίοτε ακριβών, δεν έχουν μεγαλύτερο αποτέλεσμα από τις ίδιες ουσίες που περιέχονται σε τροφές (καφεΐνη του καφέ, κατεχίνες του τσαγιού, καψαϊσίνη των καυτερών μπαχαρικών κλπ).
3. Η δίαιτα και η σωματική δραστηριότητα παραμένουν ο ακρογωνιαίος, πλην όχι δημοφιλής, λίθος της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας.

 

Χάρης Κανδηλώρος | Ενδοκρινολόγος, Διαβητολόγος,

DESC en Maladies Metaboliques-Nutrition, DEA en Enzymologie Nutrition

www.candiloros.com

Call Now ButtonΚαλέστε μας