fbpx

Μελάνωμα: Ο μεγαλύτερος κίνδυνος του καλοκαιριού

Αν και αντιπροσωπεύει περίπου το 5% – 7% του συνόλου των καρκίνων του δέρματος, το μελάνωμα είναι ο πιο επικίνδυνος τύπος δερματικού καρκίνου και προκαλεί το 75% των θανάτων από δερματικούς όγκους. Έχει συνδεθεί με το καλοκαίρι και ειδικά με τη μακροχρόνια έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία χωρίς μέτρα προστασίας.

Μάλιστα, τα στοιχεία δείχνουν πως η θνητότητα των πασχόντων από μελάνωμα έχει διπλασιασθεί τα τελευταία τριάντα χρόνια και πως ένα στα τέσσερα άτομα με μελάνωμα είναι ηλικίας μικρότερης των 40 ετών. Στην Ευρώπη καταγράφονται ετησίως 18.000 νέες διαγνώσεις και 5.000 θάνατοι εξαιτίας του μελανώματος.

 

Τι είναι το μελάνωμα

Το μελάνωμα προέρχεται από τα μελανοκύτταρα. Το δέρμα μας αποτελείται συνολικά από τρεις στοιβάδες, την εξωτερική δηλαδή την επιδερμίδα που έρχεται σε άμεση επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον, τη μεσαία στοιβάδα που ονομάζεται χόριο ή δερμίδα και την υποδερμίδα.

Τα μελανοκύτταρα βρίσκονται στο τελευταίο επίπεδο της επιδερμίδας, η οποία και αυτή με τη σειρά της χωρίζεται σε επιμέρους στοιβάδες.

Φυσιολογικά τα μελανοκύτταρα παράγουν μια χρωστική, τη μελανίνη, που προστατεύει τα γειτονικά κύτταρα του δέρματος από την αρνητική επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας. Κατά την έκθεση στον ήλιο, ενεργοποιείται ο μηχανισμός για τη σύνθεση της μελανίνης, το γνωστό «μαύρισμα», και τη μεταφορά της στις γειτονικές στοιβάδες κυττάρων.

Το μελάνωμα αρχίζει όταν τα υγιή μελανοκύτταρα αλλάζουν και σχηματίζουν έναν καρκινικό όγκο.

Τα περισσότερα μελανώματα αναπτύσσονται από μελανοκύτταρα της επιδερμίδας και παρουσιάζουν δύο φάσεις ανάπτυξης οι οποίες είναι δυνατόν, σε μερικές περιπτώσεις, να επικαλύπτονται: 1. φάση οριζόντιας ανάπτυξης, όπου τα άτυπα μελανοκύτταρα εξαπλώνονται ακτινωτά καταλαμβάνοντας μεγαλύτερη έκταση, 2. φάση κάθετης ανάπτυξης, όπου η βλάβη διηθεί τις στιβάδες του δέρματος σε βάθος και μετατρέπεται σε αμιγές κακόηθες μελάνωμα.

 

Τι το προκαλεί;

Η αιτιολογία του μελανώματος είναι σύνθετη και αποδίδεται σε διάφορους ενδογενείς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ο κυριότερος από τους ενδογενείς παράγοντες είναι το ανοιχτόχρωμο δέρμα και η παρουσία πολλαπλών σπίλων (ελιών), ενώ από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες ο σημαντικότερος είναι η υπέρμετρη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία.

Ισχυρούς παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη μελανώματος αποτελούν τα ηλιακά εγκαύματα κατά την παιδική ή εφηβική ηλικία (από μηνών έως 20 ετών), το οικογενειακό ιστορικό και το χρώμα του δέρματος (ανοιχτό χρώμα). Επίσης, σε μελάνωμα μπορεί να εξελιχθούν ελιές (σε ποσοστό 20-30%) οι οποίες αλλάζουν χρώμα, μορφή ή αιμορραγούν.

Η μέση ηλικία ενός ασθενή με μελάνωμα είναι τα 50 έτη, ηλικία σχετικώς μικρή για καρκινοπαθή ασθενή. Το μελάνωμα είναι εξαιρετικά σπάνιο πριν την εφηβεία και η επίπτωση αυξάνει σταδιακά με την ηλικία μέχρι την 5η δεκαετία ζωής.

 

Η πρόγνωση

Είναι από τις πιο σοβαρές μορφές καρκίνου. Όταν όμως εντοπιστεί νωρίς, το μελάνωμα μπορεί συχνά να θεραπευτεί με χειρουργική επέμβαση. Από την άλλη πλευρά, μπορεί να αναπτυχθεί βαθιά μέσα στο δέρμα και να γίνει διηθητικό. Δίνει και μεταστάσεις καθώς είναι πιθανό να εισβάλει στους λεμφαδένες και τα αιμοφόρα αγγεία και να εξαπλωθεί σε μακρινά μέρη του σώματος, που ονομάζεται μεταστατικό μελάνωμα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πρόγνωση είναι καλή και ποσοστό άνω του 75% επιβιώνει με καλές συνθήκες για περισσότερα από 5-10 χρόνια.

Για να αποφασιστεί το είδος της θεραπείας που θα ακολουθηθεί, πρέπει να γίνει σταδιοποίηση της βλάβης (δηλαδή να προσδιοριστούν παράγοντες όπως το βάθος της βλάβης, οι μεταστάσεις κ.ά.). Μερικές από τις θεραπευτικές τακτικές που ακολουθούνται, ανάλογα με το στάδιο της νόσου είναι: χειρουργική εκτομή, λεμφαδενικός καθαρισμός, χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία, ακτινοθεραπεία και ορισμένες νεότερες τεχνικές, όπως η βραχυθεραπεία.

 

Πως μπορούμε να καταλάβουμε ότι κάτι δεν πάει καλά;

Η ανίχνευση του μελανώματος όταν αυτό βρίσκεται σε αρχικό στάδιο είναι πολύ σημαντική, δεδομένου ότι και η αντιμετώπισή του εξαρτάται από το κλινικό του στάδιο. Τα σημεία
που μπορεί να κινήσουν την υποψία είναι:

• Αύξηση του μεγέθους μιας ελιάς
• Αλλαγή του χρώματος μιας ελιάς
• Αλλαγή των ορίων μεταξύ δέρματος και ελιάς και
• Ασυμμετρία μιας ελιάς

Η εξέταση της δερματοσκόπησης και της ολόσωμης ψηφιακής χαρτογράφησης αρκεί να γίνεται μόνο μια φορά το χρόνο για τον προληπτικό έλεγχο της υγείας του δέρματος. Για τις περιπτώσεις όμως ατόμων που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου να εμφανίσουν δερματικό καρκίνο θα πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε έξι μήνες. Στις ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονται άνθρωποι με ανοιχτόχρωμο δέρμα, άνθρωποι που έχουν πολλές ελιές στο σώμα τους ή έχουν παρουσιάσει πρόσφατα κάποια αλλοίωση και άνθρωποι που είχαν κάποιο έντονο ηλιακό έγκαυμα κατά την παιδική ηλικία, μεταξύ άλλων.

Η δερματοσκόπηση αποτελεί μια χρήσιμη διαγνωστική μέθοδο, η οποία με τη χρήση κατάλληλου φακού, μεγεθύνει τις μικροσκοπικές λεπτομέρειες του δικτύου της μελαγχρωματικής βλάβης και επιτρέπει στον εξεταστή να διακρίνει απλά τις άτυπες από τις καλοήθεις μελανοκυτταρικές βλάβες.

Η χαρτογράφηση των σπίλων αποτελεί εξεταστική μέθοδο κατά την οποία με τη βοήθεια φωτογραφικής μηχανής και ειδικού λογισμικού σε ηλεκτρονικό υπολογιστή γίνεται καταγραφή όλων των σπίλων καθώς επίσης και λεπτομερής εξέταση των υπόπτων για κακοήθεια σπίλων.

Συνιστάται ο ασθενής να αυτοεξετάζεται περίπου ανά δύο μήνες που να περιλαμβάνει ενδελεχή παρατήρηση του δέρματος από το κεφάλι έως τα πόδια. Η αυτοεξέταση συνιστάται να πραγματοποιείται σε καλά φωτισμένο δωμάτιο με τη βοήθεια καθρέφτη ενώ είναι πολύ σημαντικό να απομνημονεύεται η εικόνα των δερματικών βλαβών.

Από την επιστημονική ομάδα του διαγνωστικού κέντρου – πολυϊατρείου Σύγχρονος Ασκληπιός.

Καλέστε μας